گوئى خشمگين شده عطار را ميكشد . اين شاعر تاليفات بسيار دارد كه معروفتر از همه پندنامه است . هرچند شهرت او بيشتر روى منظومهء منطق الطير مىباشد و آن حكايتى - است بطريق تمثيل كه در آن مرغانى از انواع مختلف باهم انجمن ميكنند و پس از مشاوره و تبادل نظر تصميم ميگيرند كه در طلب و جستجوى سيمرغ ، عقاب افسانه‌اى كه در فصل دوازدهم ذكر آن رفت حركت كنند و طى طريق نمايند . بايد دانست كه در اينجا مرغان و حركت و طى طريق آنها اشاره است به صوفى عارف و منازل و واديهاى عرفان و سيمرغ عبارت از حقيقت مىباشد . در آخر ، مرغان خودشان را بوسيلهء كوشش و آزمايش تصفيه نموده حقيقتى را كه در طلب آن بودند به آن و اصل و نائل آمدند . « كرده و ناكردهء ديرينه‌شان * پاك گشت و محو شد از سينه‌شان » « آفتاب قربت از ايشان بتافت * جمله را از پرتو آن جان بتافت » « هم ز عكس روى سيمرغ جهان * چهرهء سى مرغ ديدند آن زمان » « چون نگه كردند آن سى مرغ زود * بيشك اين سى مرغ آن سيمرغ بود » « در تحير جمله سرگردان شدند * اين ندانستند تا خود آن شدند » « خويش را ديدند سيمرغ تمام * بود خود سيمرغ سى مرغ تمام » تقريظ نگارنده در خاتمهء اين بيان مختصر راجع به بعضى از نويسندگان بزرگ ايندوره در اين قسمت اصرار ميكنم كه تأثير آب و هوا و مناظر ايران در شعر و ادب آن از جمله مسائلى است كه از منابع علمى اروپا كاملا تحت مطالعه گرفته نشده است . حوزهء نيشابور كه شايد نمونهء اغلب نقاط فلات ايران است از طرف شمال بيك رشته جبال ممتد محدود گرديده كه سرچشمهء رودخانه‌هاى قسمت جنوبى اين ناحيه ميباشند ، دشت وسيع و هموار نيشابور از اشجار خالى و درختكارى فقط در باغات ديده مىشود كه محتاج به آبياريست . بساتين و باغهاى ايران اگرچه شايد ظاهرا شهرتى داشته باشند ولى اساسا از يك سلسله اشجار تشكيل ميشوند كه در ميان آنها چند حاشيه و خيابان و اطراف آنها با گلهاى سرخ و نسترن كه محبوب بلبل ميباشند